يشعر دائمًا بتقصيره حد الكآبة!!

<p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif">السلام عليكم ورحمة الله وبركاته</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>.</span><span dir="RTL"></span><span dir="RTL"></span><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="RTL"></span><span dir="RTL"></span>.</span><span dir="LTR" style="font-size: 16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif">أنا خال لشاب يبلغ من العمر سبعة عشر عامًا، وأعتبره مثل ابني، لأنه تربى معنا سنوات طويلة بسبب سفر والده</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif">منذ صغره وهو مجتهد، لكنه يختلف عن بقية الشباب في شيء يحيرني</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif">فهو إذا حصل على 98%، يغضب لأنه لم يحصل على 100%.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif">وإذا فاز بالمركز الثاني في بطولة رياضية، يعود إلى البيت حزينًا، وكأنه خسر البطولة كلها</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif">وفي إحدى المرات فاز بجائزة في مسابقة للبرمجة، فقلت له: "مبروك يا بطل</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt; font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>"<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif">فقال لي: "لو كنت نظمت وقتي أكثر لكنت حصلت على المركز الأول</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>"</span><span dir="RTL"></span><span dir="RTL"></span><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="RTL"></span><span dir="RTL"></span>.</span><span dir="LTR" style="font-size: 16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif">حتى عندما يمدحه الناس، يرد عليهم بقوله: "أنتم لا تعرفون أخطائي</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt; font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>"</span><span dir="RTL"></span><span dir="RTL"></span><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt; font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="RTL"></span><span dir="RTL"></span>.</span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif">ولا يتذكر أي نجاح حققه، لكنه يتذكر بالتفصيل كل موقف أخفق فيه منذ سنوات، لدرجة أنه يصيبني بالاكتئاب</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif">والأغرب أنه لا يسمح لنفسه بالراحة</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif">فإذا انتهى من امتحان، يبدأ فورًا في التفكير في الامتحان التالي</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif">وإذا انتهى من مشروع، يبحث مباشرة عن مشروع أصعب</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif">وأصبحت ألاحظ أنه لا يعرف معنى الرضا، ولا يستمتع بأي إنجاز يحققه</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif">وعندما قلت له: "لماذا لا تفرح بنفسك قليلًا؟</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>"</span><span dir="RTL"></span><span dir="RTL"></span><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="RTL"></span><span dir="RTL"></span>.</span><span dir="LTR" style="font-size: 16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif">قال لي</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>:</span><span dir="RTL"></span><span dir="RTL"></span><span style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="RTL"></span><span dir="RTL"></span> </span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>"</span><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt; font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif">إذا رضيت عن نفسي، سأتوقف عن التقدم</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt; font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>"</span><span dir="RTL"></span><span dir="RTL"></span><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt; font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><span dir="RTL"></span><span dir="RTL"></span>.. فهل هذا التفكير صحيح؟ وكيف نساعده قبل أن يرهق نفسه؟</span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,serif"><o:p></o:p></span></p>

وعليكم السلام ورحمة الله وبركاته، أخي الكريم..

 

لفت انتباهي في رسالتك أن هذا الشاب لا يعاني من ضعف الطموح، بل ربما يعاني من شيء أخطر، ألا وهو حرمان نفسه من الشعور بالإنجاز.

 

وهناك فرق كبير بين الإنسان الطموح، والإنسان الذي لا يسمح لنفسه أبدًا أن يشعر بالرضا، وسوف أشرح لك ذلك:

 

أولًا: الطموح الصحي يختلف عن جلد الذات..

 

في علم النفس نفرق بين: Healthy Achievement Motivation أي دافعية الإنجاز الصحية، وبين Maladaptive Perfectionism أي الكمالية غير التكيفية.

 

فالأول يدفع الإنسان إلى التطور مع الاحتفاظ بسلامه النفسي. أما الثاني فيجعله يشعر أن أي نجاح ناقص لا يستحق الاحتفال. وهنا يصبح النجاح محطة عابرة، بينما الفشل هو الذي يحتل الذاكرة.

 

ثانيًا: لماذا لا يرى إلا أخطاءه؟

 

لأنه وقع فيما يسمى: Mental Filter أي الفلتر الذهني. وهو أحد التشوهات المعرفية، حيث يركز العقل على الجزء السلبي من الصورة، ويتجاهل بقية الصورة.

 

فهو يرى السؤال الذي أخطأ فيه، ولا يرى تسعة وتسعين سؤالًا أجاب عنها بإتقان.

 

ثالثًا: أخطر جملة قالها..

 

وأكثر ما أقلقني قوله: "إذا رضيت عن نفسي، سأتوقف عن التقدم"، وهذه حقيقة وقناعة لكن تحتاج إلى تصحيح. فالرضا عن الجهد لا يعني التوقف عن التطور.

 

بل إن الإنسان الذي يشكر نفسه على ما أنجز، يكون غالبًا أكثر قدرة على الاستمرار. أما الذي يعيش في جلد الذات المستمر، فقد يصل إلى الإنهاك النفسي دون أن يشعر.

 

رابعًا: ساعدوه على الاحتفال بالمحطات الصغيرة..

 

ليس كل احتفال يعني الاكتفاء، بل هو شحن للطاقة.

 

قولوا له: ما أكثر شيء تعلمته؟

 

ما الذي تفتخر به في هذا الإنجاز؟

 

ماذا ستطور في المرة القادمة؟

 

بهذه الطريقة نجمع بين الامتنان والطموح.

 

خامسًا: علموه أن الإنسان ليس آلة..

 

قال الله تعالى: ﴿لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا﴾؛ فالوسع يعني الطاقة البشرية التي تتعب وتحتاج إلى راحة، وتفرح، ثم تواصل.

 

وقال النبي ﷺ: "أحب الأعمال إلى الله أدومها وإن قلت"؛ فالمقياس ليس الوصول إلى الكمال، بل الاستمرار المتزن.

 

سادسًا: وهذا تدريب بسيط لكنه مؤثر بشكل إيجابي إن شاء الله..

 

اطلبوا منه أن يكتب كل ليلة:

 

- نجاحًا واحدًا حققه.

 

- مهارة تعلمها.

 

- شيئًا يشكر الله عليه.

 

هذا التدريب يسمى في العلاج المعرفي: Positive Reflection أو الانعكاس الإيجابي، وهو يساعد الدماغ على ملاحظة النجاحات بدلًا من الاكتفاء برؤية النواقص.

 

سابعًا: لا تمدحوه بعبارات تزيد الضغط..

 

فبدلًا من: "أنت دائمًا الأفضل"..

 

قولوا: "نحن فخورون باجتهادك، وبطريقة تعاملك مع مسؤولياتك"؛ فالمدح المرتبط بالقيم أكثر ثباتًا من المدح المرتبط بالنتائج.

 

* همسة أخيرة:

 

أيها الخال العزيز، انصح ابن اختك أنه من حقك أن تطمح إلى القمة، لكن ليس من حقك أن تحرم قلبك من الاستراحة عند كل محطة جميلة.

 

فالرحلة الطويلة لا يواصلها من يجلد نفسه كل يوم، وإنما يواصلها من يعرف كيف يشكر الله على ما وصل إليه، ثم يشد الرحال نحو ما هو أفضل.

 

ليجعل شعاره: "أنا أفرح بما أنجزت، وأجتهد فيما لم أنجزه،" فبهذا التوازن تعيش سعيدًا، وتنجح مطمئنًا، وتبقى روحك محبة للعطاء، لا مثقلة بقسوة لا يطلبها الله منك ولا الحياة.

 

روابط ذات صلة:

ابنتي تعاني من رهاب الفشل!

تتهم نفسها بالفشل عند أقل إخفاق!

الخوف من الفشل